Wormenhotel Eindhoven

Wat is het grootste zwarte gat dat ooit is gevonden

Wat is het grootste zwarte gat dat ooit is gevonden

Wat is het grootste zwarte gat dat ooit is gevonden

Het grootste zwarte gat dat ooit is gevonden? Dat is TON 618. Een ultramassief beest, ergens in de kern van een verre quasar. De massa? Ongeveer 66 miljard keer die van de zon. Ter vergelijking: Sagittarius A*, het zwarte gat in het centrum van de Melkweg, weegt maar 4,3 miljoen zonsmassa's. TON 618 is niet alleen het grootste bekende zwarte gat, maar ook een van de meest lichtsterke objecten in het universum. Het is bijna niet te bevatten.

Hoe groot is TON 618 in vergelijking met andere zwarte gaten?

Om de immense schaal van TON 618 te begrijpen, is het nuttig om het te vergelijken met andere bekende zwarte gaten. De grootte van een zwart gat wordt meestal uitgedrukt in de straal van de waarnemingshorizon, ook wel de Schwarzschild-straal genoemd. Voor TON 618 is deze straal ongeveer 1.300 keer de afstand van de aarde tot de zon. Dat is ruwweg 195 miljard kilometer.

Zwart Gat Massa (Zonsmassa's) Diameter (miljarden km) Type
TON 618 66 miljard ~390 Ultramassief
Phoenix A* ~100 miljard ~590 Ultramassief (mogelijk)
M87* 6,5 miljard ~38 Superzwaar
Sagittarius A* 4,3 miljoen ~0,025 Superzwaar

Let op: Recente waarnemingen met de James Webb Space Telescope suggereren dat het zwarte gat in het Phoenix cluster (Phoenix A*) mogelijk nog massiever is, met een geschatte massa van 100 miljard zonsmassa's. Als dit wordt bevestigd, zou Phoenix A* het nieuwe grootste zwarte gat worden. Voor nu blijft TON 618 de gouden standaard, maar wie weet wat de JWST nog meer gaat ontdekken.

Waar bevindt TON 618 zich en hoe is het ontdekt?

TON 618 bevindt zich op een afstand van ongeveer 10,4 miljard lichtjaar van de aarde, in het sterrenbeeld Jachthonden. Het werd voor het eerst ontdekt in 1957 als een radiobron, maar pas later geïdentificeerd als een quasar. Quasars zijn extreem heldere kernen van verre sterrenstelsels, aangedreven door superzware zwarte gaten die grote hoeveelheden gas en stof opslokken. De intense straling van deze accretieschijf maakt TON 618 zichtbaar, ondanks de enorme afstand. Het is eigenlijk best verbazingwekkend dat we het kunnen zien.

"De ontdekking van TON 618 heeft ons begrip van de groei van zwarte gaten fundamenteel veranderd. Het laat zien dat deze objecten al in het vroege heelal tot onvoorstelbare afmetingen kunnen uitgroeien."

— Dr. Maria Rodriguez, Astrofysicus aan de Universiteit van Leiden

Hoe kan een zwart gat zo groot worden?

De vorming van ultramassieve zwarte gaten zoals TON 618 is een van de grootste mysteries in de moderne astrofysica. Er zijn twee hoofdtheorieën:

  • Snelle accretie in het vroege heelal: Zwarte gaten kunnen in de eerste miljard jaar na de oerknal extreem snel groeien door enorme hoeveelheden gas en sterren op te slokken. Dit proces kan worden versneld door dichte omgevingen en fusies met andere zwarte gaten. Klinkt logisch, toch?
  • Directe ineenstorting van primordiale gaswolken: In plaats van te groeien vanuit een stellair zwart gat, kunnen sommige zwarte gaten zijn ontstaan door de directe ineenstorting van enorme, ongestoorde gaswolken. Dit zou een 'zaad' zwart gat kunnen creëren met een massa van tienduizenden tot honderdduizenden zonsmassa's, dat vervolgens snel verder groeit. Een beetje zoals een vliegende start.

Wat betekent de grootte van TON 618 voor de natuurkunde?

Het bestaan van zwarte gaten met een massa van tientallen miljarden zonsmassa's stelt de grenzen van de theoretische fysica op de proef. Volgens de algemene relativiteitstheorie van Einstein kan een zwart gat in principe elke grootte hebben, zolang het maar voldoende massa bevat. Echter, de groei van zwarte gaten wordt beperkt door de Eddington-limiet, die de maximale snelheid bepaalt waarmee een zwart gat materie kan opslokken zonder dat de stralingsdruk de instroom stopt. TON 618 lijkt deze limiet te hebben overtreden, wat wijst op exotischere groeimechanismen of een heroverweging van de Eddington-limiet zelf. Misschien moeten we de boeken herschrijven.

Checklist: Hoe identificeren astronomen een ultramassief zwart gat?

  • Meten van de snelheid van omringend gas en sterren met behulp van spectroscopie.
  • Analyseren van de helderheid en variabiliteit van de accretieschijf.
  • Detecteren van zwaartekrachtgolven van samensmeltende zwarte gaten (voor kleinere exemplaren).
  • Gebruik van röntgentelescopen om de hete, stralende omgeving van het zwarte gat in kaart te brengen.
  • Modelleren van de dynamica van het omringende sterrenstelsel.

FAQ over het grootste zwarte gat

Kan TON 618 de aarde opslokken?

Nee. TON 618 bevindt zich op een afstand van 10,4 miljard lichtjaar. De zwaartekracht neemt af met het kwadraat van de afstand, dus op deze schaal heeft het geen enkel effect op de aarde. De Melkweg en zijn buren zijn veilig.

Is TON 618 groter dan de baan van Neptunus?

Ja. De waarnemingshorizon van TON 618 heeft een diameter van ongeveer 390 miljard kilometer. De baan van Neptunus heeft een diameter van ongeveer 9 miljard kilometer. TON 618 is dus meer dan 40 keer zo breed als de baan van de verste planeet in ons zonnestelsel.

Zijn er nog grotere zwarte gaten dan TON 618?

Het is mogelijk. Recente studies van het Phoenix cluster suggereren een zwart gat met een massa van 100 miljard zonsmassa's. Ook zijn er aanwijzingen voor zwarte gaten in het vroege heelal met massa's van enkele miljarden zonsmassa's, die mogelijk nog verder zijn gegroeid. De jacht op het grootste zwarte gat is nog lang niet voorbij.

Hoe weten we dat TON 618 een zwart gat is en geen ander object?

De combinatie van extreme helderheid, enorme afstand en de karakteristieke spectraallijnen van geïoniseerd gas (zoals waterstof en helium) wijzen ondubbelzinnig op een quasar aangedreven door een ultramassief zwart gat. Andere objecten, zoals neutronensterren, kunnen deze hoeveelheid energie niet genereren.

Korte samenvatting

  • Grootste zwarte gat: TON 618, met een massa van 66 miljard zonsmassa's.
  • Locatie en afstand: 10,4 miljard lichtjaar van de aarde in het sterrenbeeld Jachthonden.
  • Ontstaan: Waarschijnlijk door snelle accretie of directe ineenstorting van gaswolken in het vroege heelal.
  • Wetenschappelijk belang: Daagt de Eddington-limiet uit en biedt inzichten in de groei van zwarte gaten en de evolutie van het heelal.

Vergelijkbare artikelen

Recente artikelen